بالشتك‌ها ی کاهنده فشار در زخم بستر در ويلچر

داشتن بالشتك  مناسب براي ويلچر ضروري است بالشتكها با كاهش فشار  وتوزيع وزن در پيشگيري از زخم بستر مناسب مي‌باشند. انواع مختلف بالشتك وجود دارد ولي نميتوان گفت كدام نوع «بهترين» نوع است زيرا عوامل مختلفي در تجويز بالشتك دخيل بوده و بايد درنظرگرفته شوند. نوع بالشتك مناسب توسط پزشك توصيه مي‌گردد.

اگر از بالشتك اسفنجي استفاده مي‌‌شود بايد مراقبت لازم درمورد حفظ قوام وسفتي آن بعمل آيد. درصورتي كه بالشتك نرم شده يا اسفنج

خشك گردد يا حالت پودري پيدا كند بايد تعويض گردد. بايد فقط از بالشتكهاي باجنس خوب استفاده كرد. اگر از بالشتك هوايي استفاده

مي‌شود بايد از نظر پرشدن مناسب كنترل شود.

درصورت تغيير وزن بدن ممكن است نياز به تغيير عرض ويلچر, فواصل بين انتقال وزن بدن، ونوع بالشتك مورد استفاده باشد. نبايد از

بالشتكهاي بشكل حلقه (مثل تيوپ) استفاده شود زيرا باعث توقف جريان خون پاها شده وخطرناك مي‌باشند.

فرد بايد بطور مستقيم بر روي ويلچر بنشيند لم دادن به جلو يا عقب باعث افزايش فشار به دنبالچه مي‌شود.

بايد به وضعيت جاي پاي ويلچر دقت كرد بالا بودن اين جاها باعث افزايش فشار برروي لگن ميشود.

خم شدن به يك سمت مي‌تواند باعث كم شدن فشار در سمت مقابل گردد.

 حداقل مدت زمان بلند كردن وزن از روي صندلي چرخ دار يك دقيقه است.اين کار بايد به صورت عادت در آيد.  وبايد هر 20 تا 30 دقيقه يكبار انجام شود.

بدنيا آمدن نوزاد با نقص عضو مادرزادي

 

 پس از بدنيا آمدن كودك مبتلا به نقص عضو مادرزادي، مادر دچار شوك شده در بسياري از موارد افسرده مي‌گردد و گاهی احساس گناه

مي‌كند. بايد به اين مادران توضيح داد كه نقصان عضو مادرزادي علل مختلفي دارد از جمله اين علل ميتوان به مسائل ژنتيكي، مصرف برخی

داروها و تماس با اشعه ايکس اشاره کرد.

 

مادران در مورد علل ژنتيكي به هيچ وجه مقصر نمي باشند. در حقيقت زماني مصرف دارو و اشعه باعث نقص عضو مي‌شود كه مادر هنوز هيچ

اطلاعي از حاملگي خود ندارد. يعني در چهار هفتة اول  حاملگی در معرض اين عوامل قرار گرفته است. برای  غلبه بر احساسات منفی،

مادران بايد احساسات خود را با افراد فاميل و دوستان نزديك در ميان بگذارند و بهتر است با مادراني كه دچار بچه‌هائي با نقص عضو مي باشند

صحبت نمايند و در رفتار با كودك خود بجاي تكيه بر آنچه كودك ندارد، برتوانائي‌هاي كودك خود تمركز نمايند.

كودكان دچارنقص عضو مادرزادي بايد هر چه سريعتر توسط تيم توانبخشي بررسی شوند تا براي آنها برنامه ريزي لازم بعمل آيد. اگر چه در

مورد زمان استفاده از دستهاي مصنوعي اختلاف نظرهائي وجود دارد، اما استفاده از پاي مصنوعي اهميت بيشتري دارد زيرا براي تحرك

كودك لازم است.

كودكان مبتلا به نقص مادرزادي دست و اندام فوقاني اغلب عملكرد با قسمت باقيمانده اندام را بخوبي فرا مي گيرند. همچنين استفاده از پا يا

انگشتان يا بازو را بخوبي ياد مي گيرند. و ياد مي‌گيرند چگونه اجسام را با چانه خود گرفته و يا بين عضو باقيمانده و قفسه سينه يا زير قسمت

باقيماندة بازو نگهدارند. لذا در اكثر موارد اندام مصنوعي در اندام فوقاني نقش زيبائي دارد.

 

بستري سالمندان در بيمارستان  

افراد سالمند به علل مختلفي در بيمارستان بستري مي‌گردند. در اين گروه سنی عوارض ناشي از بستري در بيمارستان بيشتر از جوانان است.

توجه به برخي نكات مي‌تواند از ميزان اين عوارض بكاهد.

1) تشكهاي خيلی نرم و خيلی سفت هردو  باعث تشديد دردهاي عضلاني اسكلتي مي‌گردند. پرسنل بيمارستان بايد تشكهاي مناسبی برای فرد بيمار تهيه نمايند (مگر در مواردي كه مثلاً به خاطر وجود خطر زخم بستر از تشكهاي مخصوص استفاده مي‌شود).

2) هنگام خوابيدن و بلند شدن از تخت اصول گفته شده در بخش كمردرد توجه شود. اگر ارتفاع تخت زياد است از چهارپايه پاي تخت ا

ستفاده شود.

3) بالشهاي بيمارستان ممكن است بسيار بلند باشند و باعث درد گردن شوند در اين مورد بايد از پرستار راهنمايي خواست.

4 ) شيوع بيماريهاي تنفسي و عفونت ريه در افراد بستري بيشتر است. يكي از علل آن عدم رعايت بهداشت دهان و دندان است در محيط

بيمارستان رعايت بهداشت دهان و دندان ضروري است

5) از آنجا كه پس از بستري در بيمارستان ميزان تحرك بدن بخصوص در حين خواب كم مي‌شود،  انجام ورزش و حركات مناسب در دوره بستري بسيار ضروري است. در اين بخش چند حركت پيشنهاد شده است كه با راهنمائي از پزشك  قابل اجرا است.

داشتن فعاليت باعث كاهش بسياري از عوارض بستري و بي‌حركتي مي‌گردد. از جمله مهمترين اثرات آن كاهش خطر لخته شدن و كاهش

خطر عفونت ريه در افراد بستري است. ورزشهاي طراحي شده در زير براي اكثر بيماران توصيه مي‌شود. حتي افرادي كه در منزل مجبور به ا

ستراحت طولاني در بستر مي‌باشند مي‌تواند از انجام اين حركات سود ببرند. ولي انجام اين حركات حتماً بايد با اطلاع پزشك باشد. ب

خصوص در بيمارستان مبتلا به سكته قلبي يا بيماراني كه در پاهايشان لخته تشكيل شده يا به هر علتي استراحت مطلق براي آنان تجويز شده

است.

 تنفس با ديافراگم

1) دستهاي روي شكم قرار ‌گيرد.

2) نفس  كاملاً ‌بيرون داده شود به طوري كه شكم كاملاً پائين برود.

3) با بيني نفس عميق كشيده شود به طوري كه شكم بالا بيايد.

اين نوع تنفس به تناوب و در طي اوقات بيداري حداقل دو بار هر بار 3 مرتبه تكرار گردد .

منقبض كردن عضلات پشت ساق پا

1) پاها كاملاً صاف و كشيده قرار گيرد.

2) عضلات پشت ساق پا منقبض شود.

3) درهمين حال سعي شود كه انگشتان پا به سمت بالا خم شود. اين كار  با ده شماره (به مدت 10 ثانيه) انجام گيرد و سپس به پاها  استراحت داده شود.

اين ورزش پنج مرتبه در هر دفعه انجام گيرد و در طول مدت زمان بيداري حداقل دو بار تكرار شود.

 

بالا آوردن اندام تحتاني به طور مستقيم

1) زانوي سمت چپ را خم شود.

2) زانوي سمت راست مستقيم نگهداشته شود.

3) پاي سمت راست در همين حالت بالا آورده شود.

4) در صورتي داشتن توانايي پا تا شش شماره بالا نگهداشته شود.

5) پاي راست را پايين آورده شود و همين اعمال با پاي چپ انجام شود.

اين ورزش را پنج مرتبه هر دفعه در طول مدت زمان بيداري انجام و حداقل دوبار تكرار شود.

 

حركت جانبي اندام تحتاني

1)     هر دو پا  صاف نگهداشته شود زانو هم خم نباشد.

2)     پاي راست كمي بالا آورده شده و به كنار تخت حركت داده شود.

3)     همين كار با پاي چپ انجام داده شود.

4)     هر بار اين حرکت 5 مرتبه انجام شود و در طول مدت بيداري حداقل دو بار ا تكرار شود.

چسباندن كمر به تخت

1) زانوهاي  خم شده به طوري كه زاويه قائمه تشكيل دهند.

2)عضلات شكم  منقبض شود به طوري كه گودي كمر به تخت بچسبد و براي 10 شماره نگهداشته شود.

3)در هنگام انجام اين كار بطور راحت نفس كشيده و نفس  حبس نشود.

4)هر بار 5 مرتبه و حداقل روزي سه بار اين تمرين  تكرار شود.

فشار به صفحه پائين تخت

در  قسمت انتهائی تخت بيمارستان يك تخته چوبي قرار داده شده است كه براي انجام اين حركت است. بطور مکرر پاها به اين تخته فشار داده شود.

 

ورزش سالمندان

بي‌حركتي در بدن انسان عوارض متعددي ايجاد ميکند. اين عوارض تقريباً در تمام سيستمهاي بدن ديده مي‌شوند. بسياري از اين عوارض مي‌توانند

خطرناك يا دردسرساز باشند. مثلاً ممكن است در فرد مسن و تب‌دار در عرض حدود دو ساعت زخم بستر ايجاد شود. همچنين بي‌حركتي مي‌تواند

باعث لخته‌شدن خون در رگها شود. انجام فعاليت و ورزش در افراد سالمند حتي از ورزش در دورة جواني مهمتر است. بايد از  بی حرکتی طولاني

مدت فرد سالمند در بستر جلوگيري كرد. حتي در فردي كه توانائي راه رفتن ندارد، نشستن روي صندلي در كنار تخت يا فشار دادن كف پا به انتهاي

تخت مي‌تواند از برخی از اين عوارض پيشگيري كند.

ورزش باعث افزايش طول عمر، كاهش خطر زمين خوردن و شكستگي استخوانها، كاهش فشار خون، افزايش اثر داروهاي ضد فشار خون، كنترل

بهتر بيماري ديابت (نوع غير وابسته به انسولين) و بيماريهاي ريوي و ... مي‌گردد. ورزش در اكثر بيماريها باعث كاهش درد مي‌شود. در دورة

سالمندي با ورزش مي‌توان از زندگي سالمتر، شاداب‌تر و مستقل‌تري بهره برد.

مقدار و نوع ورزش براي هر فرد سالمند با فرد ديگر متفاوت است و بايد برنامه ريزي دقيقي در اين زمينه انجام گيرد. در برخي افراد كه سابقه

بيماري قلبي، بالا بودن فشار خون، بيماري ديابت و... دارند بايد برنامه ريزي بسيار دقيق باشد. انجام برخي از ورزشها در انواعي از بيماريها ممنوع

است. لذا براي شروع يك برنامه ورزشي در فرد سالمند، ابتدا بايد با پزشک مشورت كرد.

مطب آزادی ابتدای آذربایجان 02166066827 بيمارستان فیروزگر یکشنبه ها 02182141229 بيمارستان خاتم الانبيا (ص) درمانگاه درد

سوال: برای درمان چه بيماريهائی می توان به متخصص طب فيزيکی و توانبخشی مراجعه نمود؟

 

  بطور خلاصه در مورد  مسايل طبی مربوط به انواع ناتوانيِها و معلوليتهای جسمی شامل  ارزيابي ،  تشخيص ، درمان،پيشگيري و ارائه روشهاي توانبخشي در افراد داراي  بيماريها و ناتواني­هاي عصبي، اسكلتي – عضلاني و درد مزمن مثل درمانهای غير جراحی بيماريهای ستون فقرات و اندامها(کمر درد، گردن درد،بيماری ديسک، آرتروز، استئوپروز) ،  توانبخشی بيماريهای روماتيسمی، آسيبهای ورزشی،سکته مغزی، آسيب نخاع، ام اس، محدوديتهای حرکتی، ميوپاتی، فلج مغزی، نوروپاتی محيطی ، قطع عضو، توانبخشی قلبی ريوی ، سالمندان و همچنين تجويز اندام مصنوعی ، بريس و کفش طبی ، ورزش و فيزيوتراپی، کاردرمانی، مانيپولاسيون در کنار  روشهای داروئی درمانی می توانيد با متخصص طب فيزيکی و توانبخشی مشاوره نمائيد.

 

نكاتي پيرامون ويلچر

 

در بسياري از بيماران مبتلا به اختلال حركتي داشتن ويلچر مناسب جزء اصل زندگي اين افراد است. و به قول يكي از بيماران آسيب نخاع

"ويلچر بد بدتر از همسر بداست".  با توجه به تنوع فراوان ويلچرها و وسايل جانبي آن در حال حاضر تجويز ويلچر در كلينيكهاي خاص (Seat clinic ) انجام مي شود. در كشور ما كارشناسان كاردرماني در اين زمينه اطلاعات لازم را در اختيار بيماران قرار مي دهند.

در اينجا به نكاتي در انتخاب ويلچر مناسب اشاره مي كنيم:

 

هدف از تجويز ويلچر

1) به حد اكثر رساندن تحرك فرد بطور مستقل

2) پيشگيري يا به حداقل رساندن بد فرمي ها ياآسيبهاي مختلف در اندامها مثل زخم بستر، خم شدن مفاصل، بد شكلي مفاصل

3)به حداكثر رساندن عملكرد فرد

4)بهبود تصور فرد از بدن خودش

5)حداقل رساندن هزينه و مشكلات نگهداري ويلچر

 

انواع فريم(چهارچوب)

بيشترين نوع ويلچر مورد استفاده، نوع خم شو(تاشو) است. ويلچرهائي كه تا شونده نيستند محكمتر بوده و ديرتر خراب مي شوند اما جابجائي

ويلچر مشكل است. ويلچرهاي تاشو قابل جابجا كردن مي باشند اما سنگين تر بوده، زودتر خراب مي شوند و حركت دادن آنها انرژي بيشتري

لازم دارد.

دستگيره

به حلقه اي كه با آن ويلچر را به جلو مي رانيمhand rim يا دستگيره مي گوئيم. هر چه دستگيره بزرگتر باشد، جلو بردن ويلچر راحت تر

است. دستها نيز بايد تحرك بيشتري داشته باشند، اگر دستگيره كوچك تر شود با حركت كمتر دست، ويلچر به ميزان بيشتري جلو مي رود اما

نيروي بيشتري لازم است و فشار بيشتري به دست وارد مي شود لذا دستگيره هاي كوچك در ويلچرهاي مسابقه استفاده مي شوند.

چرخ جلو

انواع مختلف چرخ جلو وجود دارد. چرخهاي كوچك كه  از جنس پلاستيك سفت است در جاهاي صاف مناسب مي باشند.

صندلي

صندلي از جنسهاي مختلفي مثل برزنت يا وينيل ساخته مي شود. نوع ساخته شده از وينيل گرم بوده و باعث تعريق مي شود. انواع داكرون

ونايلون سبكتر بوده و باعث ايجاد تعريق كمتري مي شوند.

زاويه نشيمنگاه صندلي نيز اهميت دارد. در حالت معمولي اين زاويه 10-0 درجه است اما در ويلچرهاي ورزشي تا 20 درجه است. هرچه زاويه

بيشتر باشد، پايداري فرد بر روي ويلچر بيشتر مي شود اما احتمال ايجاد زخم بستر نيز زيادتر مي شود.

بالشتك ها

در هر ويلچري بسته به مشكل بيمار بايد از بالشتك مناسب استفاده كرد. انواع آن شامل: ابر،  ژل و كيسه هاي هوائي است كه خود اين انواع نيز دسته هاي گوناگون دارد. بايد بالشتك طوري تنظيم شود كه انحناي كمري كه بصورت طبيعي وجود دارد حفظ شود.

پشتي

تنظيم پشتي بر اساس ميزان كنترل لازم و تحرك فرد انجام مي شود. هر چه پشتي بالاتر باشد، حمايت بيشتري از كمر وپشت به بيمار داده

مي شود اما تحرك فرد كمتر مي شود. برخي از ويلچرها داراي قابليت خم شدن پشتي مي باشند.

محل قرارگيري

اهميت محل قرارگيري پا در حفظ تعادل، داشتن وضعيت مناسب و حفظ پا از آسيب و ضربه است. قرار گرفتن مچ پا باعث كاهش فشار بر

ناحيه ران و باسن مي شود. بيشترين نوع مورد استفاده انواع متحرك است تا فرد بتواند در تحرك آزادي بيشتري داشته باشد. در صورتي كه

در خم شدن زانو مشكلي وجود داشته باشد از انواع خاص آن استفاده مي شود.

 

ويلچر موتوري

 برخي از بيماران نيازمند ويلچر موتوري مي باشند. اين نوع ويلچر به دو نوع كلي تقسيم مي شوند يك نوع كه موتور داخل ويلچر است و نوع ديگر كه مي توان در صورت لزوم موتور را بر روي ويلچر سوار كرد يا آنرا جدا كرد.

اسكوتر

در افرادي كه قدرت حركتي كمي دارند مثل بيماراني كه سائيدگي شديد مفصل دارند، بيماران قلبي يا حتي افراد مبتلا به ام اس از اسكوتر ا

ستفاده مي شود. اسكوتر بصورت سه چرخه موتوردار است و حتي قابل استفاده در منزل نيز مي باشد.

اندازه ويلچر

اندازه ويلچر بسيار مهم است و بايد توسط كارشناسان كاردرماني تنظيم شود. بعنوان مثال بزرگ بودن ويلچر مي تواند باعث خم شدن ستون

فقرات (اسكوليوز) يا تشديد آن گردد.

محل قرارگيري ساعد Arm through

هدف از گذاشتن آن حفظ تعادل و پايداري فرد است. همچنين فردي كه دچار ضايعه نخاعي است بايد هر 20 دقيقه بمدت 20 ثانيه خودش را

بلند كند تا از ايجاد زخم بستر پيشگيري بعمل آيد. داشتن دسته باعث كاهش فشار به مهره هاي كمري شده و اگر فردي كمر درد دارد حتما

بايد از ويلچر دسته دار استفاده كند.

انواع مختلف آن شامل: نوع ثابت، نوع قابل جدا شدن، نوع كوتاه براي كارهاي پشت ميز و ... است.

ترمز

ترمز يكي از مهمترين بخشهاي ويلچر است كه مرتبا بايد كنترل شود. در غير اين صورت مي تواند باعث ايجاد خطرات مختلفي براي بيمار

شود. انواع مختلف ترمز وجود دارد، برخي با فشاردادن قفل مي شوند و برخي با كشيدن. برخي از آنها در درجات مختلف تنظيم مي گردد. در

افرادي كه دستها قدرت كمتري دارند مي توان از ترمز با دسته بلند استفاده كرد. وسيله اي بنام كمك ترمز نيز وجود دارد كه اجازه حركت

يكطرفه به ويلچر مي دهد و مي تواند به بالا رفتن از شيب كمك كند.

ضد واژگوني

براي آنكه ويلچر از عقب واژگون نشود چرخهاي كوچكي به عقب ويلچر وصل مي شود.

انواع چرخها:

 اتصال محور رينگ توسط اسپوك يا مگ است.

دو نوع عمده چرخها"اسپوك دار"و"مگMag ناميده مي شود. نوع مگ بخاطر ساخته شدن چرخ از منيزيم به اين نام ناميده شد ولي در حال حاضر اكثرا از لاستيك ساخته مي شوند. نوع مگ بسيار مقاوم است و نياز به نگهداري كمتري دارد اما سنگينتر از اسپوك است اما نوع اسپوك سبكتر است و اما نياز به تنظيم دارد.

تاير

سه نوع تاير وجود دارد: تيوب دار، بدون تيوب وتوپر.نوع تيوب دار سبك بود و براي اكثر مواقع انتخاب مناسبي است. نوع بدون تيوب سنگين

تر است ولي براي مكانهاي صاف مثل داخل بيمارستان مفيد است اما در مكانهاي ناهموار استفاده از آن دشوار است اما پنچر نمي شود.

زاويه چرخ

زاويه چرخها را كامبر camber مي گويند. هر چه زاويه بيشتر باشد(چرخها خم باشند) ويلچر پايدارتر است و امكان زمين خوردن كمتر است و جلو بردن ويلچر راحتر مي شوند اما تاير زودتر خراب مي شود بنابراين اكثرا در ويلچرهاي مسابقه اين زاويه را زيادتر مي كنند.